ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประจวบ ฉายบุ ( จป 414 การประกวดและการตัดสินสัตว์น้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ )








หลักการเกิดสีของปลาคาร์ฟ

          สีและลวดลายของปลาแฟนซีคาร์พเป็นปัจจัยที่ดึงดูดหลายคนมาเริ่มเลี้ยงปลาแฟนซีคาร์พ
และทั้งสองปัจจัยนี้เองที่มีสำคัญในการกำหนดคุณภาพ และราคา ของปลาตัวนั้นๆ
          สีของปลาแฟนซีคาร์พเกิดจากอนุภาคสี (color pigments) 3 สีที่อยู่ในเซลสี (Chromatophore)
ของปลาอนุภาคสีทั้งสามได้แก่ Erythrin (สีแดง) Melanin (สีดำ) และ Xanthin (สีเหลือง) ซึ่งแต่ละสี
จะอยู่ในเซลสีต่างชนิดกัน นอกจากนี้ในแต่ละเซลสีจะมี irridocytes ซึ่งหมายถึงอนุภาคกลมเล็ก
สะท้อนแสง สีขาวร่วมอยู่ด้วย
          ทุกสีที่เราเห็นได้คือส่วนผสมของอนุภาคเหล่านี้ เช่น สีส้มเกิดจากเซลสีแดงและเหลือง สี
น้ำตาลเกิดจากเซลสีดำและเหลือง และสีแดงก็คือเซลสีแดงเท่านั้น บริเวณที่ไม่มีเซลสีก็จะปรากฏ
เป็นสีขาว อันเป็นผลมาจาก irridocytes นอกจากนั้นแล้ว ตำแหน่งของ irridocytes ยังเป็นตัว
กำหนดคุณสมบัติการสะท้อนแสงของผิวปลาแพลตินัม / ผิวมัน (silvery appearance) irridocytes
อยู่ใกล้ผิวหน้าของเกล็ดปลา ส่วนปลาผิวปกติ irridocytes จะอยู่ระดับลึกลงไป
          ในบางกรณี irridocytes อาจรวมกับเซลสีทำให้เกิดสีที่มีลักษณะสะท้อนแสง เช่นสีทอง
เป็นต้น การเกิดสีน้ำเงินจะต่างจากสีอื่นๆ กล่าวคือสีน้ำเงินเกิดจากเม็ดสีดำที่อยู่ลึกใต้ชั้นของ irridocytes
ในผิวหนัง

ความเสถียรของสี
          ตำแหน่งของเซลสี (Chromatophore) อาจอยู่ในผิวหนังเหนือเกล็ด ผิวหนังใต้เกล็ด หรือในผิว
หนังชั้นลึกลงไปก็ได้ หากมีเซลสีอยู่หนาแน่น สีที่ปรากฏก็จะแน่นด้วย ซึ่งเซลสีที่อยู่ชั้นบนจะบดบัง
ส่วนที่อยู่ข้างล่างลงไป อย่างไรก็ตามตำแหน่งของเซลสีมีผลต่อความเสถียรของสีที่ปรากฏเซลสีที่
อยู่ชั้นบน มักจะไม่เสถียร เนื่องจากเซลอาจจะหลุดไป หรือ กระจายตัวเมื่อปลามีอายุมากขึ้น แต่สีที่
อยู่ลึกลงไปจะมีความเสถียรมากกว่า และแตกตัวน้อยกว่า ในทางอุดมคติ เราควรมองหาปลาที่มี
ปริมาณสีที่หนาแน่น อยู่ในทุกระดับชั้นของผิว

อายุกับสีของปลา
          ปลาแต่ละตัวจะมีจำนวนเซลสีที่ค่อนข้างคงที่ตั้งแต่เกิด เมื่อปลามีอายุมากขึ้น รูปร่างโตขึ้น
เซลสีเหล่านี้ต้องครอบคลุมพื้นที่ใหญ่ขึ้น ซึ่งมีแนวโน้มทำให้มีสีจางลง หรือแตก (เพราะความหนา
แน่นจะลดลง) สิ่งนี้ช่วยอธิบายได้ว่าทำไมปลาที่สวยมากเมื่อเป็นปลาเล็กอาจไม่สวยเมื่อปลาโตขึ้น
การซื้อปลาที่มีสายเลือดที่ดี อาจเป็นการรับประกันได้ว่า จะได้ปลาที่มีปริมาณเซลสีหนาแน่นกว่า
ซึ่งจะส่งผลให้คุณภาพและปริมาณสีที่ปรากฏไม่เปลี่ยนแปลงไปมากเมื่อปลาโตขึ้น

สาเหตุที่สีปลาเปลี่ยนแปลงไป
          Chromatophore เป็นเซลแขนง ซึ่งอนุภาคสี (color pigments) สามารถเคลื่อนที่ภายในเซล
ได้การเคลื่อนที่ของอนุภาคสีภายในเซลนี้ก็ส่งผลถึงการแสดงสีของปลาเช่นกัน กล่าวคือ หาก
อนุภาคสีกระจายอยู่ภายในเซลอย่างทั่วถึง ก็จะทำให้ปลามีสีตามเซลสีนั้น แต่หากอนุภาคสีภาย
ในเซลกระจุกตัวอยู่รวมกันเป็นจุดเล็กๆ ก็จะทำให้สีที่อยู่ชั้นล่างแสดงขึ้นมาแทน